Cytologia i profilaktyka raka szyjki macicy | Gynemed Łódź
Cytologia jest podstawowym badaniem profilaktycznym stosowanym w celu wczesnego wykrywania zmian przednowotworowych i nowotworowych szyjki macicy. Regularne wykonywanie cytologii zgodnie z obowiązującymi zaleceniami jest najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. W Gynemed Łódź badanie jest elementem standardowej profilaktyki ginekologicznej oraz diagnostyki objawów takich jak krwawienia międzymiesiączkowe, nieprawidłowe upławy czy zmiany w obrębie szyjki macicy obserwowane podczas badania ginekologicznego.
Badanie cytologiczne może być wykonywane w dwóch technikach: tradycyjnej i płynnej (LBC). Metoda LBC cechuje się większą dokładnością i umożliwia wykonanie dodatkowych testów, w tym badania w kierunku wirusa HPV, jeśli zajdzie taka potrzeba.
Profilaktyka onkologiczna obejmuje również ocenę ryzyka zakażenia HPV, badania molekularne oraz odpowiednie monitorowanie zmian o charakterze zapalnym, dysplastycznym lub atypowym.
Dlaczego cytologia jest tak ważna?
Cytologia jest badaniem, które pozwala wykryć zmiany zanim staną się groźne. To szczególnie ważne, ponieważ:
- rak szyjki macicy we wczesnym stadium zwykle nie daje objawów,
- zakażenie HPV, będące główną przyczyną tego nowotworu, może przebiegać bezobjawowo,
- zmiany dysplastyczne rozwijają się stopniowo — ich wczesne wykrycie daje czas na leczenie lub obserwację.
Dzięki temu cytologia stanowi fundament profilaktyki onkologicznej.
Na czym polega badanie cytologiczne?
Cytologia polega na pobraniu komórek szyjki macicy specjalną szczoteczką. Procedura trwa kilka sekund, jest bezpieczna i zazwyczaj bezbolesna.
Materiał trafia:
- na szkiełko (cytologia tradycyjna), lub
- do pojemnika z płynem (LBC — cytologia na podłożu płynnym).
Obie metody umożliwiają ocenę komórek pod kątem:
- zmian zapalnych,
- infekcji wirusowych (w tym HPV),
- dysplazji,
- komórek atypowych,
- zmian mogących wymagać dalszej diagnostyki.
Cytologia tradycyjna a cytologia płynna (LBC)
Cytologia tradycyjna
- materiał nanoszony jest bezpośrednio na szkiełko,
- niższa czułość w porównaniu z LBC,
- możliwe artefakty (śluz, krew) utrudniające ocenę,
- stosowana powszechnie w podstawowej profilaktyce.
Cytologia płynna LBC
- materiał trafia do pojemnika z płynem,
- wyższa jakość preparatu,
- możliwość wykonania testu HPV z tej samej próbki,
- większa czułość diagnostyczna,
- rekomendowana u pacjentek z nieprawidłowymi wynikami wcześniejszej cytologii.
Wskazania do wykonania cytologii
Badanie zaleca się:
- każdej kobiecie po rozpoczęciu aktywności seksualnej,
- pacjentkom między 25. a 59. rokiem życia co 3 lata (zgodnie z programem profilaktyki),
- częściej — jeśli występują nieprawidłowości lub czynniki ryzyka.
Cytologia może być także wskazana, jeśli występują:
- krwawienia między miesiączkami,
- krwawienia po stosunku,
- przewlekłe stany zapalne,
- nieprawidłowy obraz szyjki macicy,
- dodatni test HPV,
- wcześniejsze nieprawidłowe wyniki cytologii.
Profilaktyka raka szyjki macicy – rola testu HPV
Badanie w kierunku wirusa HPV (Human Papillomavirus) jest coraz częściej stosowane jako uzupełnienie lub alternatywa dla cytologii, ponieważ większość stanów przednowotworowych i raków rozwija się właśnie w wyniku przewlekłego zakażenia HPV.
Test HPV DNA pozwala na:
- wykrycie wirusa wysokiego ryzyka onkogennego,
- ocenę prawdopodobieństwa rozwoju zmian w przyszłości,
- zaplanowanie odpowiedniego nadzoru lub diagnostyki (np. kolposkopii).
Badanie można wykonać z tej samej próbki co cytologia LBC.
Kolposkopia – kiedy jest potrzebna?
Kolposkopia jest badaniem dodatkowym wykonywanym wtedy, gdy:
- cytologia jest nieprawidłowa,
- test HPV wyszedł dodatnio,
- lekarz obserwuje zmiany w obrębie szyjki macicy.
Badanie polega na oglądaniu szyjki pod powiększeniem i wykonaniu testów z odczynnikami, co umożliwia precyzyjną ocenę komórek i wybór miejsc do ewentualnego pobrania wycinków.
Jak przygotować się do cytologii?
Zaleca się:
- unikanie badań w czasie krwawienia miesiączkowego,
- powstrzymanie się od współżycia przez 24–48 godzin,
- unikanie globulek dopochwowych w dniach poprzedzających pobranie.
Przestrzeganie zaleceń zwiększa wiarygodność wyniku.
Kiedy należy powtórzyć cytologię częściej?
Częstszą kontrolę zaleca się, jeśli:
- wynik cytologii był niejednoznaczny,
- wystąpiły komórki atypowe (ASC-US, ASC-H),
- test HPV wykazał obecność wirusów wysokiego ryzyka,
- istnieją czynniki ryzyka, takie jak palenie papierosów lub obniżona odporność.
W takich przypadkach lekarz ustala indywidualny harmonogram badań.
Cytologia a ciąża
Badanie cytologiczne jest bezpieczne w ciąży i często wykonywane podczas pierwszej wizyty położniczej. Ocena szyjki macicy jest ważna ze względu na ryzyko nadżerek, infekcji i zmian zapalnych.
Cytologia w Łodzi – rola w opiece profilaktycznej
W Gynemed Łódź cytologia jest częścią standardowej opieki profilaktycznej. W zależności od wyniku lekarz może zalecić:
- test HPV,
- kolposkopię,
- ponowną cytologię w krótszym odstępie,
- leczenie przeciwzapalne,
- monitorowanie zmian.
FAQ – Cytologia i profilaktyka onkologiczna
Czym jest cytologia?
Cytologia to badanie profilaktyczne polegające na pobraniu komórek z szyjki macicy w celu oceny ewentualnych zmian zapalnych, przednowotworowych lub nowotworowych. Stanowi podstawowy element profilaktyki raka szyjki macicy.
Kiedy wykonuje się badanie cytologiczne?
Badanie cytologiczne wykonywane jest zgodnie z obowiązującymi zaleceniami profilaktycznymi, a także w przypadku wskazań klinicznych, takich jak nieprawidłowe krwawienia czy zmiany obserwowane podczas badania ginekologicznego.
Czy cytologia jest wykonywana rutynowo?
Tak. Cytologia stanowi element rutynowej profilaktyki ginekologicznej, jednak częstotliwość jej wykonywania ustalana jest indywidualnie.
Jakie metody cytologii są stosowane?
Cytologia może być wykonywana metodą tradycyjną lub na podłożu płynnym (LBC). Wybór metody zależy od wskazań medycznych oraz ustaleń lekarskich.
Czy metoda wykonania cytologii ma znaczenie?
Tak. Wiarygodność badania cytologicznego zależy od metody pobrania materiału, zastosowanej techniki laboratoryjnej oraz interpretacji wyniku, dlatego badanie powinno być wykonywane zgodnie z aktualnymi standardami.
Czy cytologia pozwala wykryć raka szyjki macicy?
Cytologia umożliwia wykrycie zmian przednowotworowych oraz nieprawidłowych komórek, które mogą wymagać dalszej diagnostyki. Wynik badania zawsze interpretowany jest przez lekarza.
Czy cytologia jest powiązana z badaniem HPV?
W wybranych przypadkach badanie cytologiczne może być uzupełnione o test w kierunku wirusa HPV, jeśli istnieją ku temu wskazania kliniczne.
Czy profilaktyka onkologiczna obejmuje inne badania?
Tak. Profilaktyka onkologiczna w ginekologii może obejmować również inne badania diagnostyczne, w zależności od sytuacji klinicznej Pacjentki.
→ /ginekologia/usg-ginekologiczne
Jak przygotować się do badania cytologicznego?
Zasady przygotowania do badania cytologicznego ustalane są indywidualnie. Zaleca się stosowanie do zaleceń przekazanych podczas rejestracji lub konsultacji lekarskiej.
Jak umówić się na badanie cytologiczne?
Badanie cytologiczne wykonywane jest po wcześniejszej rejestracji.
→ /kontakt